AI và “Vibe-Coding”: Khi cảm giác hiệu quả che lấp rủi ro kiến trúc
Trong thời đại AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong phát triển phần mềm, một xu hướng mới đang gây xôn xao cộng đồng kỹ thuật: vibe-coding. Thuật ngữ này mô tả cách sử dụng AI để viết mã dựa trên lệnh ngôn ngữ tự nhiên—như “tạo màn hình đăng nhập” hay “thêm chức năng lọc dữ liệu”—mà không thực sự lập kế hoạch kiến trúc từ đầu.
Lợi ích tức thì – nhưng mang theo ảo tưởng
Vibe-coding mang lại cảm giác năng suất cao và tiến độ nhanh. Các công cụ AI hiện nay có thể:
- Tạo mã mẫu, cấu trúc cơ bản cho tính năng
- Hoàn thiện phần logic theo yêu cầu nhanh chóng
- Giảm đáng kể thời gian xây dựng tính năng ban đầu
Điều này khiến nhiều đội phát triển cảm thấy họ đang tiến bộ nhanh — xây được nhiều màn hình, nhiều tính năng hơn trong thời gian ngắn.
Rủi ro ẩn phía sau “cảm giác hiệu quả”
Tuy nhiên, theo bài phân tích The “Vibe-coding” Trap, hiệu suất cao lúc đầu có thể che giấu một vấn đề lớn: codebase dễ trở nên rời rạc và thiếu cấu trúc kiến trúc rõ ràng. Khi ai đó dùng AI như công cụ chính để tạo ra từng phần mà không có thiết kế tổng thể, hậu quả thường thấy là:
- Kiến trúc bị phân mảnh: Các module không theo một khuôn mẫu chung, logic bị rải rác.
- Nợ kỹ thuật tích tụ: Những shortcut được AI tạo ra “lấp đầy” codebase mà không được xem xét lâu dài.
- Khó bảo trì và mở rộng: Khi quy mô tăng lên, việc chỉnh sửa, thêm tính năng mới hoặc sửa lỗi trở nên phức tạp hơn.
- Bảo mật và kiểm thử bị bỏ sót: AI thường không cân nhắc kỹ các yếu tố như xác thực đầu vào, kiểm tra biên, giới hạn truy cập… dẫn đến bẫy lỗi hay lỗ hổng.
Đây không chỉ là vấn đề của một nền tảng cụ thể, mà xảy ra trên nhiều loại dự án—từ ứng dụng di động, web app đến hệ thống backend—bất cứ nơi nào AI được dùng để “nhanh chóng viết code từng phần”.
Vibe-coding không phải xấu, nhưng cần kỷ luật
AI chắc chắn là một công cụ mạnh mẽ. Việc dùng AI để sinh code mẫu, boilerplate hay xử lý các tác vụ lặp lại đều là lợi thế rõ rệt. Tuy nhiên, The “Vibe-coding” Trap nhấn mạnh rằng sự tận dụng AI phải được kiểm soát bằng tư duy kiến trúc và quy trình phát triển có kỷ luật:
- Xác định kiến trúc và ranh giới hệ thống rõ ràng trước khi dùng AI
- Dùng AI để hỗ trợ viết code trong khuôn khổ kiến trúc đã định
- Review và kiểm thử nghiêm ngặt như với mã do con người viết
- Không đánh đổi tính bền vững và chất lượng lâu dài vì tốc độ ban đầu
Kết luận
Vibe-coding là một phần của cuộc cách mạng AI trong kỹ thuật phần mềm. Nó giúp tăng tốc ban đầu, mở ra cách tương tác mới với mã nguồn và tận dụng sức mạnh của LLM. Tuy vậy, nếu không có kiến trúc rõ ràng và quy trình kiểm soát chất lượng, “cảm giác hiệu quả” ban đầu dễ dẫn tới nợ kỹ thuật và mã khó duy trì. Đối với bất kỳ đội phát triển nào, việc kết hợp AI với tư duy hệ thống và chuẩn kỹ thuật vẫn là chìa khóa để đảm bảo sản phẩm phát triển mạnh mẽ, bền vững và an toàn về lâu dài.

WRITE A COMMENT